GAZETA PRAWNA NR 19 (1889) 2007-01-26 > Prawo Gospodarcze
Interpretacje
INTERPRETACJE WYGAŚNIĘCIE MANDATU WÓJTA, BURMISTRZA, PREZYDENTA MIASTA
O utracie mandatu rozstrzygnie sąd administracyjny
W przypadku wygaśnięcia mandatu organu wykonawczego gminy występuje rażąca kolizja dwóch ustaw. Ustawą szczególną w stosunku do ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta jest ustawa o samorządzie gminnym.
Przepisy regulujące wygaśnięcie mandatu organu wykonawczego gminy zostały zamieszczone w dwóch ustawach. Ustawy te pozostają z sobą w rażącej kolizji. Pierwsza z nich to ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Sprzeczne ustawy
W art. 26 ust. 1 wskazuje ona, że wygaśnięcie mandatu następuje między innymi wskutek niezłożenia w terminach, określonych w odrębnych przepisach, oświadczenia o swoim stanie majątkowym, oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka, oświadczenia o umowach cywilnoprawnych zawartych przez małżonka lub informacji o zatrudnieniu, rozpoczęciu świadczenia pracy lub wykonywania czynności zarobkowych albo zmianie stanowiska małżonka. Według tej ustawy sankcją jest utrata mandatu. Druga z nich to ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Wskazuje ona w art. 24j ust. 1, że wójt, burmistrz (prezydent miasta) jest obowiązany m.in. do złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez ich małżonka, wstępnych, zstępnych oraz rodzeństwo, jeżeli działalność ta wykonywana jest na terenie gminy, w której osoba obowiązana do złożenia oświadczenia pełni funkcję lub jest zatrudniona. Oświadczenia takie składane są w ciągu 30 dni od dnia wyboru. Niezłożenie oświadczenia w wymaganym przez ustawę terminie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) powoduje utratę jego wynagrodzenia za okres od dnia, w którym powinny być złożone oświadczenie lub informacja, do dnia złożenia oświadczenia lub informacji (art. 24k ust. 1). Obydwie powyżej cytowane ustawy są zgodne z konstytucją, ale sprzeczne wzajemnie ze sobą. Zachodzi tutaj pozioma sprzeczność źródeł prawa, a zatem Trybunał Konstytucyjny nie może w tej kwestii zająć stanowiska, ponieważ jego zadaniem jest orzekanie o zgodności z konstytucją innych przepisów prawa powszechnie obowiązującego.
W przypadku sprzeczności poziomej mamy do czynienia z koniecznością zastosowania reguły prakseologicznej w celu wskazania, która z norm wzajemnie wykluczających się, a mających takie samo miejsce w hierarchii aktów normatywnych, ma zastosowanie. Reguły kolizyjne
W omawianej sprawie nie mogą być przecież zastosowane dwie sankcje równocześnie, z uwagi na ich odmienny zakres. Należy tutaj zastosować reguły kolizyjne, a zwłaszcza regułę lex specialis derogat legi generali (przepis bardziej szczegółowy wyłącza zastosowanie przepisu bardziej ogólnego). Stosując tę regułę uznamy, że ustawą szczególną jest ustawa o samorządzie gminnym, ponieważ zawiera ona dokładne regulacje odnoszące się do zakresu przedmiotowego i podmiotowego składania oświadczeń przez samorządowców, a także wskazuje odpowiednie terminy oraz sankcje za ich przekroczenie, a zatem stosujemy tylko i wyłącznie sankcję zawartą w tej ustawie. W razie niezłożenia wymaganego prawem oświadczenia, utrata mandatu przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) jest dalece dyskusyjna i rozstrzygnięcie w tej sprawie należeć będzie do sądu administracyjnego, po zastosowaniu wcześniejszych, wymaganych prawem procedur. Ewentualna utrata mandatu następuje dopiero z chwilą uprawomocnienia się takiego orzeczenia, w związku z czym nie można podważać jakichkolwiek czynności prawnych (w tym zwłaszcza aktów administracyjnych) wydawanych przez organ do momentu rozstrzygnięcia sprawy. Marek Chmaj profesor prawa, radca prawny