Gazeta Prawna Nr 149 (2019) czwartek, 2 sierpnia 2007 r. > Prawo Gospodarcze
Przepisy, które wymagają częstego nowelizowania
Marek Chmaj, specjalista od prawa administracyjnego, profesor Wyższej Szkoły Handlu i Prawa w Warszawie.
ZMIANA PRAWA Dzieła malarskie nie starsze niż 50 lat, których wartość nie przekracza 10 tys. euro, nie będą wymagały zgody na wywóz z kraju.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przygotowało projekt nowelizacji ustawy o ochronie zabytków, który precyzuje, jakie dzieła sztuki i zabytki można bez specjalnego pozwolenia wywozić za granicę. Projekt został już przyjęty przez Radę Ministrów i po przerwie wakacyjnej trafi do pierwszego czytania w Sejmie. Lepiej chronione przed wywożeniem z kraju będą najcenniejsze dobra kultury, a nie automatycznie tylko te, które mają więcej niż 55 lat – jak jest to obecnie. Rozszerzono listę zabytków, które będą wymagały zgody na wywóz. Różnicuje się je m.in. w zależności od wieku, techniki wykonania i wartości na rynku. W przypadku dzieł malarskich zgody będą wymagały te obrazy, które mają więcej niż 50 lat, a ich wartość wynosi więcej niż 10 tys. euro. Wyjątkiem mają być akwarele, gwasze i pastele. W tym przypadku próg wartości, powyżej której zezwolenie jest potrzebne, autorzy projektu obniżyli do 4 tys. euro. Utrudnienia czekają chętnych do wywiezienia starszych niż pół wieku fotografii wartych więcej niż 1,5 tys. euro oraz ponadstuletnich zabytków.
Jednorazowe pozwolenie na stały wywóz zabytku za granicę będzie wydawał minister kultury. Będzie on mógł odmówić wydania takiego pozwolenia, gdy wywożony przedmiot posiada szczególną wartość dla dziedzictwa kulturowego.
Wojewódzki konserwator zabytków będzie powoływany przez ministra kultury i tylko jemu będzie podlegał.
- To powrót do dawnej koncepcji państwowej służby ochrony zabytków – mówi profesor Stanisław Waltoś, dyrektor Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
- Uważam tę decyzję za słuszną, ponieważ uniezależni konserwatorów od lokalnych grup nacisku – dodaje.
Słabym punktem nowej ustawy może okazać się artykuł 51, regulujący sprawy wywożenia zabytków. – Operuje on kwotami stałymi w euro. Przy zmieniających się stale cenach na rynku dzieł sztuki nieuchronnie będzie wymagał częstych nowelizacji – uważa profesor Waltoś.
Projekt ustawy wprowadza także obowiązek uwzględniania listy zabytków przy planach zagospodarowania przestrzennego.
TOMASZ AUGUSTYNIAK
OPINIA
MAREK CHMAJ
specjalista od prawa administracyjnego, profesor Wyższej Szkoły Handlu i Prawa w Warszawie
Doświadczenie stosowania postanowień zawartych w obowiązującej ustawie ujawniło nieścisłości i wywołało głosy krytyki. Wśród tych przepisów znajdują się m.in. postanowienia regulujące kwestie wywozu zabytków za granicę. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie, że wywóz zabytków jest dopuszczalny, o ile nie spowoduje uszczerbku dla dziedzictwa kulturowego, jest dość niefortunne i nieprecyzyjne. Projekt nowelizacji słusznie określa, jakie konkretnie kategorie zabytków winny być objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na wywóz.