Budżet będzie zrównoważony, podatki obniżone, prywatyzacja przyspieszona, prawo gospodarcze uproszczone, więcej – także w sferze ochrony zdrowia i edukacji – ma zależeć od samorządów. Eksperci oceniają priorytety rządu i proponowane środki realizacji.
Budżet
Donald Tusk: Potrzebne jest ograniczenie wzrostu długu publicznego. W ciągu kilku lat budżet należy doprowadzić do stanu bliskiego równowagi.
Jacek Wiśniewski ekonomista Raiffeisen Bank Polska
Zapowiedź obniżki deficytu i zmniejszania tempa narastania długu można ocenić pozytywnie. Na potwierdzenie tych zapowiedzi trzeba będzie poczekać. Słuszna jest zapowiedź równoważenia budżetu, ale trzeba poczekać na szczegóły i to jak zostanie ona zrealizowana zwłaszcza w kontekście zapowiedzianych podwyżek płac w sferze publicznej. Widać też, że chyba po raz pierwszy premier zdaje sobie sprawę z ryzyk wynikających z wzrostu inflacji i apeluje do banku centralnego o trzymanie kontroli nad wzrostem cen. Wcześniej inne rządy zaczynały od krytyki banku centralnego i obniżki stóp procentowych.
REKOMENDACJA GP:
Konieczne jest przygotowanie planu obniżania wydatków i zaproponowanie deficytu w 2009 roku na poziomie maksimum 20 mld zł.
Prywatyzacja
Donald Tusk: Należy radykalnie przyspieszyć prywatyzację.
Robert Nejman dyrektor Działu Zarządzania Aktywami DM IDMSA
Przyspieszenie prywatyzacji jest potrzebne, aby zrealizować inne pomysły rządu i zrównoważyć budżet, wpływy z prywatyzacji mogą być głównym źródłem realizacji tego celu. Zapowiedź przyspieszenia prywatyzacji to dla gospodarki bardzo dobry sygnał. Pojawia się jednak pytanie, czy poprzedni rząd nie zmarnował najlepszego na giełdzie okresu na prywatyzację. Przed rządem Tuska może stać trudne zadanie, bo warunki rynkowe będą prawdopodobnie gorsze.
REKOMENDACJA GP:
Poza ważnymi z punktu widzenia strategicznego spółkami należy pozostałe firmy sprywatyzować. To zwiększy ich efektywność.
Fundusze unijne
Donald Tusk: Jednym z problemów, które utrudniały proces wykorzystania funduszy unijnych, była nadmierna centralizacja. Dlatego będziemy chcieli ten proces zdecentralizować.
Marek Woźniak Związek Powiatów Polskich
Mimo że duża część funduszy unijnych została już rozdysponowana, to liczę na to, że przy podziale tych, które zostały, będą brane pod uwagę potrzeby poszczególnych samorządów. Nie chodzi mi tylko o samorządy wojewódzkie, ale także o gminne i powiatowe, które obecnie mają niewiele do powiedzenia w kwestii podziału środków unijnych. Jako przedstawiciel środowiska samorządowego jestem także zadowolony z zapowiedzi ograniczenia kompetencji wojewodów. To marszałek województwa powinien być prawdziwym gospodarzem w swoim regionie.
REKOMENDACJA GP:
Te zapowiedzi powinny być zrealizowane szybko. Długie prace nad nowelizacją ustawy o rozwoju regionalnym opóźnią wykorzystanie funduszy UE na lata 2007-2013.
Budownictwo
Donald Tusk: Nowy rząd nie będzie budował mieszkań, gdyż powinni to robić prywatni przedsiębiorcy. Znowelizowane zostaną także przepisy o zagospodarowaniu przestrzennym, by grunty były tańsze.
Jacek Bielecki dyrektor generalny Polskiego Związku Firm Deweloperskich
Dobrym pomysłem jest, by rolą rządu było upraszczanie przepisów, a rolą prywatnych inwestorów budowa mieszkań. Rząd powinien zająć się nowelizacją prawa budowlanego i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zbyt drogie grunty oraz za mała liczba planów zagospodarowania są jednymi z największych barier inwestycyjnych.
REKOMENDACJA GP:
Potrzebne jest skrócenie procedur uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz zmuszenie gmin do ich uchwalania. Konieczna jest także likwidacja pozwoleń na budowę.
Drogi
Donald Tusk: System partnerstwa publiczno-prywatnego może być równoprawnym źródłem finansowania budowy dróg i autostrad.
Agata Kozłowska firma doradcza Investment Support
Po raz pierwszy usłyszeliśmy tak wyraźne wsparcie ze strony rządu dla rozwoju partnerstwa publiczno-prywatnego. Mamy nadzieję, że ten przyjazny klimat będzie sprzyjał zmianom ustawy o ppp i pomoże samorządom oraz inwestorom prywatnym, którzy już realizują tego typu projekty.
REKOMENDACJA GP:
Należy powrócić do prac nad nową ustawą o PPP oraz stworzyć jasne przepisy wykonawcze.
Przedsiębiorczość
Donald Tusk: Państwo zagwarantuje ochronę własności, swobodę działalności gospodarczej. Służyć temu ma uproszczenie prawa gospodarczego. Zostanie wprowadzone jedno okienko.
Jeremi Mordasewicz ekspert PKPP Lewiatan
Ochronie własności ma sprzyjać usprawnienie działania sądów gospodarczych oraz sądowej egzekucji należności zasądzonych dla przedsiębiorców od kontrahentów. Obietnica dotycząca jednego okienka może zostać zrealizowana dopiero po wprowadzeniu – zapowiedzianej przez premiera – pełnej informatyzacji administracji publicznej.
REKOMENDACJA GP:
Przygotowując nowelizację ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, można oprzeć się na pakietach Szejnfelda, Kluski oraz projektach przygotowanych przez PO i Ministerstwo Gospodarki.
Podatki
Donald Tusk: Naczelną zasadą polityki finansowej rządu będzie stopniowe obniżanie podatków i innych danin publicznych.
Andrzej Sadowski Centrum im. Adama Smitha
Podatki trzeba obniżyć natychmiast. Obecne wysokie opodatkowanie szkodzi gospodarce. W ostatnich latach efektywna stawka PIT wynosiła od 14 do 16 proc. Do takiego poziomu należy więc zmniejszyć ten podatek. Należy również obniżyć VAT. Konieczne jest upowszechnianie zryczałtowanych form opodatkowania. Pobór podatku w takiej formie jest znacznie tańszy.
REKOMENDACJA GP:
Wprowadzić jedną niższą stawkę PIT. Zlikwidować 19-proc. podatek od lokat bankowych, obligacji, zysków giełdowych itp.
Polityka społeczna
Donald Tusk: W ciągu 100 dni rząd przedstawi projekty kończące reformę emerytalną. Będziemy dążyć do wzrostu wskaźnika zatrudnienia i wskaźnika urodzeń.
Bogna Nowak-Turowiecka Konfederacja Pracodawców Polskich
Dobrze, że rząd zdaje sobie sprawę z konieczności pilnego dokończenia reformy emerytalnej. Od 2009 roku ruszą wypłaty emerytur z OFE, a do końca 2008 roku obowiązują obecne zasady przechodzenia na wcześniejsze emerytury. Rząd powinien przy projektach ustaw wziąć pod uwagę dorobek wypracowany przez partnerów społecznych. Inaczej może nie zdążyć na czas i trzeba będzie szukać protez.
REKOMENDACJA GP:
Aktywizacja starszych i poprawa wskaźnika zatrudnienia nie może się powieść bez decyzji o likwidacji przywilejów emerytalnych i podniesieniu wieku emerytalnego.
Zdrowie
Donald Tusk: Szpitale zostaną przekształcone w spółki prawa handlowego. NFZ zostanie podzielony na kilka funduszy.
Maciej Dercz ekspert ds. ochrony zdrowia
Przekształcenie szpitali i decentralizacja NFZ to za mało, żeby mówić o reformie systemu. Te działania muszą łączyć się ze zwiększeniem roli samorządów. To one kreują politykę zdrowotną w danych regionach. Natomiast do funduszy powinno jedynie należeć zapewnienie jej realizacji poprzez właściwe finansowanie świadczeń zdrowotnych. Bardzo dobrze, że premier dostrzegł konieczność zmiany w systemie kształcenia młodych lekarzy.
REKOMENDACJA GP:
Zwiększenie dostępności do świadczeń uda się, jeżeli pacjent będzie wiedział, za jakie świadczenia zapłaci fundusz, a za co on sam.
Edukacja
Donald Tusk: Podstawową sprawą jest podniesienie zarobków nauczycieli. Edukacja przedszkolna to najlepsza droga wyrównywania szans. Chcemy debaty nad wprowadzeniem bonu oświatowego.
Irena Dzierzgowska była wiceminister edukacji
Dobrze, że rząd stawia na dopasowane do potrzeb rynku pracy kształcenie zawodowe, chce zmienić zasady finansowania szkół i upowszechnić edukację przedszkolną. Trzeba pamiętać o wdrożeniu spójnej podstawy programowej i zwiększeniu autonomii szkół i ich dyrektorów. Szkoły należy uwolnić z kurateli i opiekuńczości biurokracji państwowej.
REKOMENDACJA GP:
Wraz z podwyżkami należy zmienić zasady awansu i wynagradzania nauczycieli.
Wymiar sprawiedliwości
Donald Tusk: Prokuratura ma pełnić rolę neutralnego politycznie oskarżyciela publicznego.
Marek Chmaj Uniwersytet Warmińsko-Mazurski
Reforma powinna zostać przeprowadzona od razu, bo trzeba stworzyć spójny system. Zmiany w prokuraturze będą rewolucyjne i nie wyobrażam sobie reakcji ze strony środowiska prokuratorskiego. Cztery szczeble prokuratury to przecież cztery progi awansu. Po ich likwidacji powstanie więc problem, jak uhonorować prokuratorów, którzy mają większe doświadczenie i umiejętności. Premier nie mówił o sądownictwie i statusie sędziego.
REKOMENDACJA GP:
Trzeba wykonać wyroki Trybunału Konstytucyjnego dotyczące adwokatury, radców prawnych i asesorów.
Gazeta Prawna Nr 229